0
Cinsiyet Değiştirmenin Hukuki Boyutu

Cinsiyet Değiştirmenin Hukuki Boyutu

Değerli Okurlarım,

Son zamanlarda Nil ERKOÇLAR isimli oyuncunun cinsiyet değişikliği yaptığı yönünde sosyal medyada haberler çıkmasından ve devamında birçok televizyon kanalı ve gazete tarafından konunun işlenmesinden dolayı, müvekkillerimin ve okurlarımın yoğun talebi üzerine bu yazımda cinsiyet değiştirme konusunda bilgi vermeye çalışacağım.

Cinsiyet, biyolojik, fizyolojik, hormonal yönlerinin yanında, psikolojik ve sosyal yönleri de olan içgüdüdür. Cinsiyeti belirleyen sadece fiziki yapı değil, aynı zamanda ruhî yapıdır.Cinsiyet değişikliği operasyonları, kişilik haklarına müdahale niteliği taşıyan bir tür plastik cerrahi operasyonu olup, ahlâk ve adaba aykırı bulunmayan, müdahaleye maruz kalacak olanın rızasıyla gerçekleştirilen ve kişinin sağlığını kazanması, hastalığının veya sakatlığının giderilmesi amacı taşıyan tıbbî operasyonlardır.

Cinsiyet değişikliğinin tedavi amaçlı olması karşısında, transseksüel veya hermafrodit (çift cinsiyetliler) yapıda olanlar dışında, travesti ve eşcinseller yönünden böyle bir ameliyatın tedavi amaçlı olduğu söylenemez.Çünkü eşcinsellerin kendi kendileri ile psikolojik savaş içinde olmaları söz konusu değildir. Onlar içinde bulundukları bedene karşı bir nefret duymazlar. Başka bir ifadeyle, cinsiyetleri ile bir çatışma halinde değildirler. Onlar sadece karşı cinsten olan bir kimse ile değil, kendi cinsiyetinden olanlarla cinsi münasebeti tercih ederler. Aynı şekilde travestilerin de cinsiyetleri doğuştan belirgindir. Onlar biyolojik cinsiyetini değiştirmek istemeyen, ancak karşı cinsin kıyafetlerini ve/veya eşyalarını kullanmaya yönelik cinsel dürtü ve fantezilere sahip olan kişilerdir. Hatta psikiyatri, travestileri, karşı cinsten olan kişilerin elbiselerini giyme eğiliminde olan kimseler olarak tanımlamaktadır. Ancak bir travestinin aynı zamanda transseksüel eğiliminde olması da mümkündür. Bu durumda tıp bilimi, bu kimseler açısından da cinsiyet değişikliği ameliyatının tedavi amaçlı olduğunu kabul etmektedir.

Cinsiyet değişikliği meselesi, ilk defa, yurt dışında cinsiyet değişikliği ameliyatı geçirmiş olan Bülent ERSOY’un, bu değişikliği nüfus siciline yansıtmak istemesi nedeniyle açtığı davalar sonucunda gündeme geldi.

4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 40. maddesinde “cinsiyetini değiştirmek isteyen kimse, şahsen başvuruda bulunarak mahkemece cinsiyet değişikliğine izin verilmesini isteyebilir. Ancak, iznin verilebilmesi için, istem sahibinin on sekiz yaşını doldurmuş bulunması ve evli olmaması ayrıca transseksüel yapıda olup, cinsiyet değişikliğinin ruh sağlığı açısından zorunluluğunu ve üreme yeteneğinden sürekli biçimde yoksun bulunduğunu bir eğitim ve araştırma hastanesinden alınacak resmi sağlık kurulu raporuyla belgelemesi şarttır. Verilen izne bağlı olarak amaç ve tıbbi yöntemlere uygun bir cinsiyet değiştirme ameliyatı gerçekleştirildiğinin resmi sağlık kurulu raporuyla doğrulanması halinde, mahkemece nüfus sicilinde gerekli düzeltmenin yapılmasına karar verilir” hükmü yer almaktadır.

Türk Medenî Kanunu’nun 40/II’nci maddesi uyarınca nüfus sicilinde gerekli düzeltmenin yapılmasına karar verecek olan mahkeme ameliyata izin veren önceki mahkemenin kararını arayacağından, izin alınmaksızın gerçekleştirilen cinsiyet değişikliği hukuken tanınmayacak ve nüfus sicilinde düzeltme yapılması talebi reddedilecektir.

Cinsiyet değişikliğine izin verilebilmesi için, her türlü hormonal ve biyolojik tedavi sonuçsuz kaldığından, cinsiyet değişikliği ameliyatının nihaî ve tek çözüm olması ve bu tedavinin uygulanmaması halinde hastanın hayatı boyunca ıstırap çekecek olması gerekir.Cinsiyet değişikliği ameliyatına izin için üreme yeteneğinden sürekli olarak yoksun olma şartını aramak, üreme yeteneğine sahip olmasına rağmen transseksüel yapıda olanları bu tedaviden yoksun bırakmak gibi sonuçların doğmasına neden olmaktadır.

Mahkemelerin cinsiyet değişikliğinin izin verilmesi konulu bu tür davalarda, yukarıda belirtilen Türk Medeni Kanununun 40. maddesindeki usule uyarak ve davacının Adli Sicil Kaydı ve aranılan şahıslardan olup olmadığına ilişkin kayıtlar getirtilerek karar vermesi, kayıtlarda karışıklık oluşturabilecek şekilde karar vermemesi gerekmektedir. Davacı cinsiyet değiştirmeye izin verilmesini istediği halde, talepten farklı karar verilmemesi gerekir. Hakim taleple bağlı olup, ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. ( 6100 s. HMK m. 26)

Davacının istemi Türk Medeni Kanununun madde 40/1 hükmüne dayalı olarak “cinsiyet değişikliğine izin verilmesi davası” olduğu halde bu yön gözetilmeden davanın cinsiyet yönünden nüfus kütüğünde düzeltme davası ( TMK.m.40/2 )olarak değerlendirilerek yazılı biçimde mahkeme tarafından hüküm kurulamaz.

Davanın niteliği göz önünde tutularak davacı tarafın bir uzman hekime gönderilerek cinsiyetini tespit eden rapor alınmasından sonra karar verilmesi gerekirken anne ve baba ile davacının dinlenmeleri ve harici gözlemle yetinilmesi sonucu hüküm kurulması doğru değildir.

Bir kişinin kadın cinsiyetinden erkek cinsiyetine geçebilmesi için gerekli olan iki aşama ameliyatı bulunmaktadır. Birinci aşama ameliyattan sonra ikinci aşama ameliyatı olmadan cinsiyet değişikliğinin nüfus siciline işlenmesi doğru değildir. Şöyle ki, kadından erkeğe cinsiyet dönüşümünün ikinci aşama ameliyatı olan hastaya erkek cinsel organın takılması ameliyatının yapılması ve gerekli olan sağlık kurulu raporunun sunulması halinde cinsiyet değişikliğinin nüfus siciline işlenmesine karar verilebilir.

Cinsiyet değişikliği, sonrası kişinin hak ve yükümlülükleri yeni cinsiyeti esas alınarak ileriye etkili olarak sonuç doğurur.Her ne kadar evli olmak cinsiyet değişikliğine engelse de, izin almadan yapılan cinsiyet değişikliği operasyonlardan sonra mevcut evlilik yok hükmündedir. Eğer çocuklar var ise bu durumda her ne kadar taraflardan biri cinsiyet değiştirmiş olsa da velayet açısından eşit haklara sahiptirler. Ancak kişisel ilişki kurulması konusunda çocukların gelişimi açısından olumsuz sonuçlar doğması tehlikesi var ise, bu taleplerin de reddi gerekmektedir.

Saygılarımla…

Av. Serdar AKDAĞ

0

Write a Comment